Beleggen in Indonesië: land met veel potentieel … en evenveel uitdagingen

Econopolis bracht recent een bezoek aan Jakarta, de hoofdstad van Indonesië. We hadden er meerdere meetings met bedrijven waar we ofwel vandaag al in beleggen, of waarin we in de toekomst mogelijks willen investeren. Met het oog op de presidentiële verkiezingen in april was het sowieso een interessant moment om ter plaatse poolshoogte te nemen.

 
beleggen in indonesië

Belangrijke presidentsverkiezingen

Indonesië trok op 17 april naar de stembus om een nieuwe president aan te duiden. Verkiezingen in Indonesië zijn altijd nogal spectaculair. Deze keer waren er ongeveer 193 miljoen stemgerechtigden. Specifiek voor de presidentsverkiezingen waren er twee kandidaten, dezelfde twee als tijdens de vorige presidentiële verkiezingsrace in 2014. Beide kandidaten hebben bovendien een compleet verschillende achtergrond.

Joko Widodo (Jokowi) was vroeger meubelmaker, vervolgens burgemeester van Solo en daarna gouverneur van Jakarta, tot hij in 2014 voor het eerst tot president van Indonesië werd verkozen. Dat was toen een unicum gezien hij niet uit de elite afkomstig is en vrij pragmatisch corruptie en andere problemen aanpakte. Hij werd toen ook al eens met Barack Obama vergeleken omdat ook hij niet uit het politieke establishment kwam en een gelijkaardige boodschap bracht waar kiezers al lang zaten op te wachten: hoop.

Zijn tegenstander, Prabowo Subianto, is een ex-generaal en de ex-schoonzoon van Soeharto (onder wie jarenlang een militair bewind heerste) en werd zelf al meermaals beschuldigd van het schenden van mensenrechten. Hij schrikt er ook niet voor terug om herhaaldelijk fake news de wereld in te sturen, zoals beweringen dat Jokowi in feite een Chinees is en een christen, twee redenen om – in het grootste moslimland ter wereld – niet op hem te stemmen. Of waarschuwingen dat onder Jokowi buitenlandse bedrijven Indonesië gaan leegplunderen en dat dit enkel met een strakke hand van de ex-generaal kan verhinderd worden.

 

Binnenkort definitief uitsluitsel voor de financiële markten

Het spreekt voor zich dat de financiële markten verheugd waren toen Jokowi in 2014 verkozen werd, en zoals het er nu naar uitziet (de officiële verkiezingsuitslag volgt pas op 22 mei) trekt Jokowi terug aan het langste eind met ongeveer 55% van de stemmen. Prabowo heeft echter al laten weten dat hij de verkiezingsuitslag zal aanvechten als blijkt dat hij niet aan het langste eind trekt (net zoals hij dat in 2014 overigens ook deed, maar zonder succes). Dat betekent dat de komende weken nog onrustig kunnen verlopen, met mogelijks een verhoogde volatiliteit op de Indonesische financiële markten. Eens het stof is gaan liggen en op 22 mei voor iedereen duidelijk is dat Jokowi wel degelijk gewonnen heeft, kan het land opnieuw de draad opnemen en vooruitkijken.

 

Zeer hoge verwachtingen voor de nieuwe president van Indonesië

Jokowi merkte in 2014 al snel dat in politiek een compromis vaak beter is dan helemaal niets. Soms slaat de slinger echter door en gaat hij te ver mee in de politieke machtsspelletjes. De samenstelling van zijn nieuwe kabinet zal dan ook snel een goed beeld geven hoe sterk hervormingsgezind hij nog is en hoe hij wil herinnerd worden.  Het positieve is dat dit zijn laatste periode als president zal zijn en hij dus in principe niets te verliezen heeft.

Jokowi maakte tijdens zijn eerste ambtsperiode werk van de verdere uitbouw van infrastructuur en het lijkt erop dat dit beleid de komende jaren zal verdergezet worden. De inhuldiging van de eerste metrolijn in Jakarta in maart was daarvan een duidelijke illustratie. Het kwam bovendien ook mooi uit, zo net voor de verkiezingen. Maar toch, als één van de grootste steden ter wereld sukkelt Jakarta al jarenlang met een enorm verkeersprobleem en dagelijks ellenlange files. Er wordt dan ook als sinds de jaren ’80 gepraat over de nood van een (grotendeels ondergronds) metronetwerk.

De eerste lijn die vorige maand officieel geopend werd, verbindt Noord-Jakarta met Zuid-Jakarta met een lijn van ongeveer 23 kilometer. Het symboliseerde voor de gemiddelde Indonesiër perfect waar Jokowi voor staat: hoop op vooruitgang na een decennialange impasse. Vele andere hervormingen liggen op tafel en het zal niet eenvoudig zijn om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen. Met Jokowi aan het stuur weten we in ieder geval dat hij het zal proberen gedaan te krijgen zonder de massale corruptiepraktijken die in het verleden welig tierden aan de politieke top.

 

Goed deugdelijk bestuur soms ver te zoeken

Indonesië scoort doorgaans niet zo hoog op het vlak van corporate governance (deugdelijk bestuur), zowel bij bedrijven als bij de overheid. In Azië scoren van de grote landen enkel de Filippijnen en Zuid-Korea nog slechter volgens de Asian Corporate Governance Association (ACGA).

Ook heel wat bedrijven nemen het niet trouwens niet altijd even nauw met deugdelijk bestuur. Transacties met betrokken partijen zijn er schering en inslag en wat betreft de bescherming van de rechten van minderheidsaandeelhouders is er nog veel werk aan de winkel. Vandaar dat de komst van Jokowi, zonder historische banden of tentakels naar andere (corrupte) politieke spelers, op het eerste gezicht een verademing leek. Hij liet merken werk te willen maken van de inefficiënt geleide en door corruptie geplaagde staatsbedrijven door ze grondig te willen hervormen.

Voorlopig is er op dat vlak jammer genoeg relatief weinig vooruitgang. Ook in de bedrijfswereld is er nog heel veel ruimte voor verbetering en dat is meteen één van de hoofdredenen waarom we historisch gezien relatief weinig Indonesische aandelen hebben aangehouden. Natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen te vinden van bedrijven die het juist wel heel nauw nemen met deugdelijk bestuur en dat zijn net diegene waar we op focusen bij Econopolis.

 
beleggen in indonesië
 

De aantrekkingskracht voor de belegger ligt voor de hand

Indonesië heeft een relatief grote en jonge bevolking. Er wonen momenteel meer dan 260 miljoen mensen. Daarvan is de helft jonger dan 30 jaar en een derde van de bevolking is zelfs jonger dan 18 jaar. Het is ook één van de landen waar de verstedelijking het snelst toeneemt, met een groeiritme van ongeveer 4% per jaar. In 2012 woonde 52% van de Indonesische bevolking in de steden en verwacht wordt dat dit zal stijgen tot 68% in 2025.

Waar Indonesië minder goed op scoort, is de blijvende afhankelijkheid van hun grondstoffenexport. Net zoals vele andere landen heeft Indonesië tijdens het voorbije decennium volop mee geprofiteerd van de enorme grondstoffenhonger van China. Maar men heeft nagelaten om tijdens diezelfde periode meer diepgaande en structurele hervormingen door te voeren met het oog op de toekomst.

Andere minpunten zijn het tekort op de lopende rekening en de relatief lage groei van buitenlandse investeringen in het land. Het is dan ook cruciaal voor het nieuwe kabinet om signalen te geven dat het land investeringen verwelkomt, dat men het land competitiever wil maken en dat nieuwe hervormingen daartoe het pad zullen effenen.

 

Monetaire politiek van Indonesië kan gunstiger

Voor dit jaar wordt algemeen verwacht dat de reële economische groei opnieuw rond de 5,5% zal afklokken, iets waar menig land ongetwijfeld jaloers op zal zijn. Daarnaast vertraagde de CPI (Consumer Price Index) inflatie in maart tot amper 2,5%, meteen het laagste niveau sinds november 2009. Tegelijkertijd werd de centrale bank vorig jaar verplicht om, gezien de externe druk in de financiële markten, de rente met 1,75% te verhogen. Dit maakt dat, ervan uitgaand dat de inflatie rond de huidige niveaus blijft hangen, er nu zeker en vast ruimte is om de rente in de komende periode te gaan verlagen. Vandaar dat we heden ook Indonesische obligaties aanhouden, maar daarover later meer. In ieder geval kunnen we maar best rekening houden met bijkomende renteverlagingen en dat zal de binnenlandse economie tevens verder ondersteunen.

 

Beleggen in Indonesië: conclusie

Verwacht wordt dat de economische groei van Indonesië dit jaar terug geleidelijk zal aantrekken. Een versoepelende monetaire politiek en de onzekerheid van de presidentiële verkiezingen die achter de rug zijn, dienen daarbij een handje te helpen. Een jonge en tech-savvy bevolking in combinatie met een verdere urbanisatie zijn bijkomende pluspunten voor de toekomst van Indonesië.

Langs de andere kant is er nog veel werk aan de winkel op het vlak van deugdelijk bestuur. Het land moet meer buitenlandse investeerders aantrekken, de infrastructuur verbeteren, de lokale corruptie aanpakken en iets doen aan het tekort op de lopende rekening.

Daarmee zijn alle ogen terug gericht op de nieuwe president en zijn nieuwe kabinet. Met Jokowi aan het roer is veel vooruitgang mogelijk, maar gemakkelijk zal het zeker niet zijn, zoals we tijdens de voorbije vijf jaren hebben vastgesteld.

Aandelenselectie blijft daarom cruciaal om in Indonesië het kaf van het koren te scheiden. Gezien de rente naar beneden kan, blijven we ook een aantal aantrekkelijk geprijsde obligaties aanhouden. In het aandelenluik van het fonds blijven we ons richten op het selecteren van interessant gewaardeerde kwaliteitsbedrijven met superieur deugdelijk bestuur en mooie groeivooruitzichten.



Econopolis

Dit artikel werd geschreven door Econopolis

op 1 mei, 2019