D’altra parte: enerzijds anderzijds op z’n Italiaans

In de eurozone liep de laatste tijd de nervositeit op. Boosdoener daarvoor is Italië. Er heerst zowel onrust over de Italiaanse economie, banken als de regering. Die startte de begrotingsonderhandelingen op en deze beloven met een best opmerkelijke coalitie bijzonder moeizaam te verlopen. Eén en al ellende? Helemaal niet, aldus de Italiaanse minister voor Economie en Financiën Giovanni Tria.

 unknown

La borsa e mobile

Kredietbeoordelaar Fitch, bezorgd over de plannen van de nieuwe regering, stelde onlangs een bijzonder kritisch rapport op over Italië, de derde grootste economie binnen de eurozone. De Italiaanse staatsschuld zit immers met 130% van het bruto nationaal product ver boven het Europese maximum van 60%. Bovendien verkondigde vicepremier Matteo Salvini al snel na zijn aantreden dat de Europese begrotingsafspraken niet ‘heilig’ waren. Het gevolg? Sterk volatiele aandelen- en obligatiekoersen.

422px-giovanni_tria_and_giorgio_napolitano_2012_croppedGiovanni Tria, minister voor Economie en Financiën Giovanni Tria, reageerde daar deze week op door te stellen dat Italië de Europese begrotingsregels zal respecteren. Die geven aan dat het begrotingstekort niet hoger mag zijn dan 3%. Er is nog werk aan de winkel dus.

Tria wil de schuldenberg afbouwen en het begrotingstekort in de hand houden. Dat zou dan weer de economische groei ten goede komen waarbij de hervormingen van de nieuwe regering kunnen worden doorgevoerd. Die plannen zijn echter ‘niet van de poes’ met onder meer een verhoging van de uitkeringen, verlaging van de pensioenleeftijd en zelfs de invoering van een ‘flat tax’ én een basisinkomen.

De wijze man en het jong geweld

De zeventigjarige Tria zou wel eens Italiaanse hoop in bange economische dagen kunnen worden. Deze Romein heeft immers binnen de regering van Giuseppe Conte als ‘onafhankelijke’ best een opmerkelijk profiel. Hij maakte niet alleen carrière als professor Economie, Macro-Economie en Economische Geschiedenis aan de vermaarde Sapienza Universiteit, maar zetelde ook in de raad van bestuur van de International Labor Organization en is lid van de Magna Carta Foundation, een conservatief liberale denktank. Zo lijkt hij ‘the odd one out’ in de als economisch populistischbekend staande Italiaanse regering.

De Italiaanse regering bestaat zoals bekend uit de Vijfsterrenbeweging (M5S) en de Lega. De vijf sterren verwijzen naar de vijf belangrijkste thema’s van de burgerbeweging: directe democratie, ecologie, water als publiek goed, economische ontwikkeling en openbaar transport. Hun beleid? Volledige participatie. Iedereen mag en kan alle partijmeetings en overlegrondes via internet volgen. Dat leidt soms tot best eigenaardige standpunten. De euro moet eruit. En dan weer niet.

imagesKopman van dienst – met zijn 32 jaren – bij de M5S is Luigi Di Maio. Extreem jong is dat voor een Italiaans politicus. Extreem onervaren ook. Enige werkervaring? Steward in het voetbalstadion van Napels. Di Maio’s collega als vice-premier is Lega-voorzitter Matteo Salvini. De man die zijn carrière begon bij de Padaanse Communistische Partij zorgde ervoor dat de partij met een populistisch antimigrantendiscours en een eurosceptische houding in heel de Laars stevig voet aan wal kreeg. Stevig links in een alliantie met stevig rechts, kortom.

De grote kracht van deze regering is echter dat ze het door de jaren heen verrotte Italiaanse politieke systeem helemaal opschudt. Die Italiaanse politiek, maar ook de economie én bankensector getuigt immers historisch gezien niet echt van enige consistentie. Toch twijfelt de ‘buitenwacht’ eraan of deze regering het perfecte antigif hiertegen kan bieden wegens economisch te populistisch bevonden. Dat leidt dan weer tot de nodige zenuwachtigheid op de markten.

Parole, parole?

Specialisten berekenden de kost van het economische programma van de huidige regering op zo’n 125 miljard euro. Met een slabakkende economie en een werkloosheidscijfer van 10,4% (en zelfs 30,8% bij jongeren) kan je de vraag stellen hoe dat programma ooit gefinancierd zal worden. De Italiaanse staatsschuld bedraagt zo’n 2400 miljard euro. De ECB heeft daarvan ongeveer 20% in portefeuille. Dat kost ons allemaal, inwoners van de eurozone, zo’n 1400 euro per persoon.

Echter, soms wordt de minestrone niet zo warm gegeten als ze wordt geserveerd. Vicepremiers Di Maio en Salvini bevestigden immers afgelopen week dat de begroting voor 2019 geen Europese regels zal schenden. Salvini nam zo gas terug op zijn uitspraken dat de EU minstens mede-schuldig was aan het instorten van de brug in Genua en dat Italië zijn EU-contributie niet zou betalen als de EU Italië niet beter zou ondersteunen in de immigrantencrisis. Meer nog, ‘als de ECB geen extra Italiaanse obligaties opkoopt, dan stappen we uit de euro’, sneerde hij. Nu lijkt hij gas terug te nemen. In Italië leeft trouwens duidelijk het gevoel dat het instorten van de brug in Genua een kantelpunt is. ‘Er moet en zal vanaf nu constructief gewerkt moeten worden!’.

Het effect van die turn-around bleef niet uit. De rente op Italiaanse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar dook zo’n twaalf basispunten naar beneden naar 2,87%. Daarmee stond de rente voor het eerst sinds halverwege augustus onder de 3%. In mei piekte de tienjaarsrente zelfs nog op 3,39%. Ook de rente met een looptijd van twee jaar daalde flink, met 9 basispunten naar zo’n 1,08%. In mei stond die rente nog op 2,7%.

Vraag is echter of het bij ‘parole parole’ blijft of dat de daad ook bij het woord wordt gevoegd. De Europese verkiezingenvan 2019 zullen er al snel zijn en of de Italianen blij zullen zijn met een regering die het toch allemaal minder stoer uitvoert dan wat ze beloofd heeft? En toch uiteindelijk minder rebels blijkt in de Europese klas? Hoeveel speelruimte zal de onafhankelijke minister van Economie en Financiën Giovanni Tria (blijven) krijgen van de Vijfsterrenbeweging en de Lega?

Ieri, oggi, domani

Italië blijft een heel gelaagd financieel-economisch gelaagd verhaal. En of die lasagne echt volledig tot zijn recht zal komen? Even afwachten toch. Immers, de Italiaanse bankensector is nog steeds niet degelijk opgekuist en die weegt zwaar door in de indices. Dit jaar doet de MIB-index het iets beter dan het Europees gemiddelde, op 1 jaar is er een underperformance, op 2 jaar een flinke outperformance en sinds 2006 een zware underperformance. Econopolis heeft vandaag geen Italiaanse aandelen in portefeuille, maar we sluiten dat zeker niet uit. In bepaalde segmenten zoals luxe (Ferrari, Moncler) of een aantal kleine en middelgrote beursgenoteerde bedrijven vind je wel enkele sterke spelers. In de brede markt is de spoeling misschien iets dunner dan in sommige andere landen.
Ieri, oggi, domani is de titel van een van de grootste Italiaanse filmklassiekers. Gisteren, vandaag, morgen… elke dag is in Italië anders. Italië is financieel-economisch gezien een mooi voorbeeld van hoe je de hele tijd alles zowel politiek, economisch als bancair heel nauwgezet moet blijven opvolgen.



Econopolis

Dit artikel werd geschreven door Econopolis

op 13 september, 2018

Volgend artikel >