Het eerste verrassende gevolg van de financiële crisis

Een decennium later…

We naderen de periode waarin kranten zullen koppen: ’10 jaar na Lehman’ of ’10 jaar na de val van Fortis’. Eigenlijk begon de financiële crisis al in augustus 2007, en ging het niet om Fortis en Lehman maar om de implosie van een scheefgegroeid systeem. De instorting begon langzaam maar kreeg na verloop van tijd de allure van een onstopbare lawine.

Toen het stof ging liggen, begon het analyseren en het puinruimen. Daarna kwamen de commissies en de grote rapporten, waaraan ik in België trouwens tweemaal meewerkte (Lamfalussy rapport in 2009 en High Level Expert Group in 2016). Ons land ondergaat voor een groot deel wat in de rest van de wereld gebeurt. Het kan maatregelen nemen, en doet dat ook, maar als er een grote financiële storm vanuit het buitenland aan komt zetten, stopt die niet aan de grenzen.

Wat er zich in 2008 voltrok deed me in de pen kruipen. Dat leverde het boek Econoshock op dat uiteindelijk de basis en de leidraad werd voor de strategieën van Econopolis, dat ik in 2009 samen met Geert Wellens oprichtte. En die strategieën zijn gericht op de lange termijn, voorbij de waan van de dag.

geertn-square-small

Wanneer ik als intense en bevoorrechte toeschouwer van het afgelopen financiële decennium terugblik om vooruit te kunnen kijken kan ik niet anders dan zeggen dat er drie uitkomsten van de crisis zijn die me vandaag bijzonder verrassen, maar ook verontrusten.

(Gebaseerd op de Noelsspeak van 18 augustus 2018, de maandelijkse onomwonden column van econoom en Econopolis-stichter Geert Noels in De Tijd.)

Verrassing 1

‘Too big to fail’ is globaal en breed gegaan.

Na de financiële crisis leek één ding vast te staan: de financiële instellingen zouden in de toekomst kleiner worden. ‘Too big to 
fail’ (TB2F) was dé uitdrukking van de crisis. De grote systemische banken mochten niet vallen, er was geen andere mogelijkheid dan ze te steunen.

2917292824_caccb179ce

Maar kijk, tien jaar later zijn die banken nóg groter: Bank of America ging samen met Merril Lynch, JPMorgan slokte Chase Manhattan op, BNP kocht uiteraard Fortis, en ga zo maar door. Vandaag zijn de Chinese banken bij de grootste ter wereld. En de aangekondigde fusie tussen SocGen en Unicredit kan Italiaanse problemen rechtstreeks in Frankrijk injecteren.

TB2F is niet alleen in de financiële sector verder uitgezaaid, het is een globaal fenomeen in de meeste sectoren. De techgiganten krijgen een TB2F-karakter: ze worden met fluwelen handschoenen behandeld in het Amerikaanse Congres. Niemand die zich nog de basis van het kapitalisme herinnert, en het belang om monopolies, kartels en ongezonde oligopolies te bestrijden. Kleine banken zijn tien jaar later zelfs relatief verzwakt: ze betalen mee bankenbelastingen voor een crisis die ze niet hebben veroorzaakt, of kreunen onder de monetaire politiek op maat van de systemische Europese zombiebanken.

elon_musk_3018710552TB2F heeft te maken met arrogantie, met bankdirecteurs zoals Lloyd Blankfein die konden zeggen dat ze ‘het werk van God doen’. Vandaag spreiden de tech-CEO’s dezelfde arrogantie tentoon. Elon Musk is ook al besmet door het arrogantievirus van Silicon Valley. Uit pure frustratie noemt hij de duikers die de Thaise voetballertjes redden ‘pedofielen’ en twittert hij de ene koersmanipulatie na
 de andere de ether in alsof niemand hem iets kan maken. Geniale techbonzen die de pedalen verliezen, ze zijn even gevaarlijk als bankiers die op wereldwijde schaal met andermans geld mogen speculeren.

Het fenomeen is dus universeel. En de enige manier om het te stoppen is het besef bij regelgevers dat gigabedrijven schadelijk zijn voor innovatie, ondernemerschap én moral hazard. En als een TB2F uiteindelijk over de kop gaat, mag de kleine belastingbetaler inspringen.

Jammer genoeg is dit niet de enige verrassing… Klik  hier voor Verrassing 2 en voor Verrasing 3.



Dit artikel werd geschreven door Geert Noels

op 21 augustus, 2018 in 10 jaar, Econoshock, Elon Musk, financiële crisis, Fortis, Lehman, val

Geert Noels is macro-econoom en veelgevraagd commentator over financiële en economische onderwerpen. Na 15 jaar als hoofdeconoom gewerkt te hebben bij een financiële instelling richtte hij in 2009 Econopolis op. Zijn visie op de financieel-economische toekomst schreef hij neer in de bestseller Econoshock, bekroond met de ABN-AMRO-publieksprijs voor het beste non-fictieboek. De inhoud van dat boek vormt de basis en de leidraad voor de strategieën van Econopolis.