Schuldenlast of schuldenlust?

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft vorige week aangekondigd dat het opkoopprogramma gehalveerd zou worden naar 15 miljard euro per maand. Dat opkoopprogramma van diverse typen leningen werd in oktober 2014 opgestart. Eerst waren daar geen staatsleningen bij, vanaf januari 2015 wel. Een verlenging van deze “quantitative easing” was dan ook politiek gezien niet langer houdbaar. Het draagvlak daarvoor is bij de “noordelijke” eurolanden quasi onbestaande. Waarom zou je immers een schuldencrisis bestrijden door nog meer schulden te maken? 

unknown

Schuldpapier hier!

Die schulden groeien trouwens nog altijd stevig aan. Vandaag bedraagt de wereldwijde schuldenberg (van zowel huishoudens, bedrijven als overheden) bijna 165.000 miljard dollar. Aan de vooravond van de crisis stond de wereld voor “nog maar” 116.000 miljard dollar in het rood.

De voorzitter van de ECB, Mario Draghi, heeft tijdens zijn ambtsperiode al meer dan 4500 miljard aan schuldpapier ingeslagen. Zijn filosofie is makkelijk samen te vatten: geld moet goedkoop zijn. Als bedrijven, huishoudens én overheden goedkoop kunnen lenen, gaan ze makkelijker geld uitgeven, wat dan weer de nodige zuurstof aan de economie geeft, zo luidt de redenering.

schermafbeelding-2018-09-18-om-20-31-47Mario Draghi – van 2002 tot 2005 nog vicepresident van de Europese afdeling van Goldman Sachs – loopt zo Alan Greenspan achterna. Greenspan voerde als voorzitter van de Federal Reserve (de Fed) van 1987 tot 2006 een ronduit laks rentebeleid. Vanaf het begin van zijn carrière met de krach van 1987, over de Savings & Loans crisis, via de implosie van het hefboomfonds LTCM, de reactie na 9/11 en de actieve monetaire politiek om een huizenzeepbel op te blazen om het uiteenspatten van de techzeepbel van 2001 op te vangen:  Greenspan wilde van geen financiële preventie weten en hij mag alzo (samen met zijn opvolger Ben Bernanke) de vader van de financiële crisis van 2008 genoemd worden. Mario Draghi is in hetzelfde bedje ziek. Ook hij intervenieert, sust en paait sinds zijn aantreden in november 2011 de financiële markten.

Leve de goedkope kredieten!

Het gevolg van Draghi’s beleid? Banken nemen meer risico dan gezond is. De ECB heeft de markt overspoeld met liquiditeiten. Met de door Mario Draghi ingevoerde zerorente is de ‘honger naar rendement’ doorgeslagen naar een ‘hysterie om rendement’. Als banken hun liquiditeiten bij de centrale bank parkeren, moeten ze daar de facto strafrente op betalen. Draghi voerde immers – voor het eerst in de geschiedenis van de ECB – een negatieve beleidsrente in.

Sommige banken gaan daardoor volop voor goedkope kredieten omdat die nu tenminste nog ‘iets’ opbrengen. Op lange termijn is dat natuurlijk gevaarlijk. Met de bedoeling geldproblemen van banken te voorkomen duwt Draghi ze eigenlijk net de verkeerde weg op. Econopolis gelooft meer in duurzame oplossingen.

Mario Draghi ziet geen heil in een eventuele renteverhoging. Toen die vraag hem vorige week tijdens de persconferentie werd gesteld antwoordde hij laconiek: “We hebben het er niet over gehad. En we hebben het ook niet gehad over wanneer we het erover gaan hebben.”.

Dat is bijzonder jammer, want eens die renteverhoging er aan komt, zit je weer met een “issue”. Dat van het grote verschil in economisch-politieke opvattingen tussen het Noorden en Zuiden van Europa.Het lage rentebeleid heeft voor de zuiderse landen een gunstig klimaat gecreëerd om structureel aanpassingen door te voeren, zoals bijvoorbeeld de overheidsschulden af te bouwen. Echter, dit is amper gebeurd. Integendeel zelfs… Waar het noorden van Europa uitkijkt naar het verhogen van de rente, hebben de zuiderse landen deze lage rentes nog steeds nodig om de rentelasten betaalbaar te houden. De eurozone heeft nog veel werk voor de boeg…

eliud_kipchogeOok vorige week verbrak de Keniaan Eliud Kipchoge het wereldrecord op de marathon. Zijn bijnaam is ‘de filosoof’. Van hem is de uitspraak: “Het beste moment om een boom te planten was 25 jaar geleden. Het op één na beste moment is vandaag.” Een uitspraak die Mario Draghi’s opvolger in 2019 als hoofd van de ECB best aan de muur van zijn kantoor spijkert…

“Het beste moment om een boom te planten was 25 jaar geleden. Het op één na beste moment is vandaag.”



Econopolis

Dit artikel werd geschreven door Econopolis

op 28 september, 2018