Stemt de Samba Somber?

Zondag 28 oktober volgt de tweede ronde in de Braziliaanse presidentsverkiezingen. Voor de winnaar (Jair Bolsonaro of Fernando Haddad) ligt sowieso enorm veel werk op de financieel-economische plank.

rafaela-biazi-680927-unsplash

De pest of de cholera?

De tweestrijd om de presidentssjerp van zondag gaat tussen Jair Bolsonaro, de ‘Braziliaanse Trump’, en Fernando Haddad, plaatsvervanger van de voormalige en ondertussen voor corruptie opgesloten president Lula da Silva. In het Frans spreekt men dan al makkelijk over ‘choisir entre le pire et le mal’.

Brasília - O deputado Jair Bolsonaro discute com a deputada Maria do Rosário durante comissão geral, no plenário da Câmara dos Deputados, que discute a violência contra mulheres e meninas, a cultura do estupro, o enfrentamento à impunidade e políticas públicas de prevenção, proteção e atendimento às vítimas no Brasil. (Foto: Marcelo Camargo/Agência Brasil)

Bolsonaro positioneert zich als de ‘recht-voor-de-raap’-kandidaat die weigert te buigen voor politieke correctheid. Deze voormalige legerkapitein schuwt de confrontatie niet. Hij vergeleek zijn ‘gekleurde’ landgenoten met koeien; noemde een van de vrouwelijke parlementariërs ‘te lelijk’ om verkracht te worden en toen hij na vier zonen een dochter kreeg, omschreef hij dat als een bewijs van ‘een moment van zwakte’.

Bolsonaro won de eerste ronde van de presidentsverkiezingen overtuigend. Hij zou de eerste rechtse president kunnen worden sinds het militaire bewind in 1985. Veel Brazilianen zien in hem de harde hand die het land uit het economische slop kan trekken en de welig tierende corruptie kan indijken. (En zien ondertussen zijn op het beschamende af te noemen uitspraken en het feit dat hijBrazilië uit het klimaatakkoord van Parijs wil doen stappen door de vingers.)

Een foute cocktail

Tussen 2014 en 2017 nam het bruto nationaal product van Brazilië af met 9% en steeg het aantal werklozen tot 14 miljoen. Brazilië maakte een diepe recessie mee in 2015-2016. Vandaag zit de inflatie rond 3,5% – in 2015 nog 9%! – en kampt het land met een overheidstekort van 39 miljard dollar. In 2017 werd de groei terug positief, maar de groeicijfers bleven erg mager. In het tweede kwartaal van dit jaar legde een dagenlange nationale staking van vrachtwagenchauffeurs daarenboven het land volledig lam. De (zelfstandige) truckers protesteerden tegen de hoge olieprijzen. Meer dan 10% Brazilianen is vandaag werkloos. De Financial Times omschreef het land als volgt: “From zombie to walking dead”.

En dan is er nog het arbeidsstelsel dat dringend aangepast moet worden. Brazilië is de nummer 1 ter wereld in claims van werknemers tegen werkgevers. Iemand ontslaan is er niet alleen heel moeilijk, maar ook heel duur. Braziliaanse werknemers kunnen ook rekenen op tal van voordelen, waardoor voor veel categorieën een pensioen op 50 mogelijk is. Eind 2017 werd het arbeidsrecht licht hervormd met als bedoeling de competitiviteit en tewerkstelling te verhogen. De oppositie blijf er evenwel alles aan doen om deze – voorlopig verre van voldoende – maatregelen terug te draaien.

sergio-souza-973713-unsplashDe hemel kleurde nochtans nog niet zo lang geleden hemelsblauw voor Brazilië, de grootste economie van Latijns-Amerika. Het land had na 8 jaar Lula alle troeven in de hand om dé koploper van de groeilanden te worden. Alle economische lichten stonden immers op groen. Het waren de gouden tijden van Booming Brazil. De munt noteerde goedkoop; de rente was zeer aantrekkelijk; het keerpunt in de inflatie was bereikt; de conjunctuur zat in de lift én het land had de organisatie van het WK én de Olympische Spelen binnengehaald. Ordem e progresso luidt het Braziliaanse motto. Orde en Vooruitgang! Het klopte volledig. Tot fraude, corruptie, ongelofelijk politiek wanbeheer en vooral ook criminaliteitin sneltempo roet in het eten gooide.

Wie laat Brazilië weer swingen?

Sinds de overwinning van Bolsonaro in de eerste ronde, zijn Braziliaanse obligaties met 6% gestegen en Braziliaanse aandelen met 8%. Sinds het dieptepunt van half september dit jaar stegen de aandelen al met 30% en obligaties met 18%. De markten vrezen dat de linkse kandidaat Haddad niet de ‘juiste’ hervormingen zal doorvoeren. Zelf geeft Bolsonaro eerlijk toe geen verstand van economie te hebben. Daarom steunt hij op bankier Paulo Guedes, oprichter van BR Investimentos, een grote en belangrijke investeerdersgroep in Brazilië, en opgeleid aan de beroemde ‘Chicago School of Economics’. Guedes staat als econoom bekend als grote voorstander van een bijzonder strikt begrotingsbeleid, veelvuldige privatiseringen en een stevige pensioenhervorming.

1real_2

Hoe moet je hiermee als vermogensbeheerder  omgaan?

Voor obligaties zijn de cruciale factoren de kredietwaardigheid van de overheid, de risicovrije rente en de wisselkoers. Factoren als economische groei, inflatie, begrotingstekort, schuldgraad, percentage schulden in vreemde munt, handelsbalans, wisselkoers spelen allemaal hun rol en beïnvloeden elkaar. Timing is hierbij ook van cruciaal belang. Sommige obligaties in Braziliaanse real brengen trouwens momenteel meer dan 8% rendement op.

Aandelen moet je in een ander perspectief zien. Daar moet je een onderscheid maken tussen lokale spelers en wereldspelers. Een supermarktketen die enkel lokaal actief is, zal zeer gevoelig zijn voor de binnenlandse economische situatie. Een Braziliaans bedrijf dat het grootste deel van zijn verkopen in het buitenland doet en waarvan de prijs van zijn producten op de internationale markt wordt bepaald, is minder gevoelig voor de binnenlandse economische situatie. Deze laatste categorie van aandelen wordt dus gedreven door totaal andere factoren dan de lokale aandelen. Het zijn allemaal elementen die we bij Econopolis in overweging nemen en waarbij duurzaamheid natuurlijk een belangrijke leidraad is bij investeringen. Onze posities in Brazilië verschillen dan ook van fonds tot fonds. We volgen bij Econopolis de Braziliaanse situatie dan ook op de voet op. Zo trok onze groeilandenspecialist Gino Delaere (@GinoDelaere) vorige maand nog op investment trip naar het land.

gustavo-ferreira-711007-unsplashGezond verstand

Het is een feit dat de Braziliaanse staatsschuld in 2019 zal oplopen tot meer dan 80%, komende van 56% van het bruto binnenlands product in 2014. Dat is natuurlijk niet mals. Als we dieper ingaan op wie die staatsschuld financiert valt op dat dat voornamelijk binnenlands gebeurt, in lokale munt tegen een gemiddelde looptijd van 7 jaar. Dat is een meer dan ruime periode in politiek perspectief. De nieuwe Braziliaanse overheid krijgt alzo voldoende tijd ter hare beschikking om de juiste beslissingen te nemen om de staatsschuld weer onder controle te krijgen en haar schulden terug te betalen. De markten gaan er dan ook van uit dat de Braziliaanse politici de sense of urgency– Brazilië wordt vandaag door S&P BB- , Moody’s Ba2, Fitch BB- ge’rate’ – met de nodige common sensezal aanpakken. Daarnaast geven de stijgende olieprijzen Brazilië enige ademruimte; boomt het land nog altijd van de grondstoffen – aardolie, aluminium, ijzer, steenkool; is het de grootste exporteur van koffie en suikerriet en een van de belangrijkste houtexporteurs ter wereld. Mits een ‘juist’ beleid is er dus veel mogelijk. Het omgekeerde – een ‘fout’ beleid – heeft echter jammer genoeg al voldoende bewezen wat voor moois het allemaal kan kapot maken.



Econopolis

Dit artikel werd geschreven door Econopolis

op 24 oktober, 2018

< Lees ons vorig artikel