EU-boetes tegen Google-gigantisme: een verloren strijd?

Voor de derde keer in evenveel jaren legt de Europese Commissie Google een monsterboete op vanwege concurrentievervalsing. Moederbedrijf Alphabet moet 1,49 miljard euro ophoesten. Andermaal een stevige waarschuwing aan het adres van de techgigant dat het Europa menens is met zijn antitrustbeleid. Maar valt het gigantisme van Google nog wel te kenteren?

googleDe zakken van Google mogen dan wel onnoemelijk diep zijn, een dwangsom van 1,49 miljard lach je niet zomaar weg. Zelfs niet in Silicon Valley. Met de vorige boetes erbij staat de teller intussen op ruim 8 miljard euro. Daar moeten ze bij Alphabet toch even stil van worden, zou je denken.

“Concurrentieverstorende contractuele restricties”

Met de nieuwe boete richt Europa zijn pijlen op AdSense, het online advertentieplatform van Google: “Google heeft haar dominante positie voor onlinezoekadvertenties verankerd en zichzelf tegen concurrentiedruk afgeschermd door concurrentieverstorende contractuele restricties op te leggen aan websites van derden”, verduidelijkt Commissaris voor Mededingingsbeleid Margrethe Vestager in een persbericht. “Andere bedrijven is daardoor de mogelijkheid ontzegd om op merites te concurreren en te innoveren — en consumenten zo te laten profiteren van de voordelen van concurrentie.”

Kiezen vóór Google = kiezen tégen de rest?

Concreet verbood Google zijn AdSense-klanten (websites en webshops) zoekadvertenties van concurrenten te tonen. Ook moesten ze een minimum aan advertenties een prominente plaats geven op hun website. Kiezen vóór Google, stond dus gelijk aan kiezen tégen de concurrentie. En dat mag niet in Europa.

margrethe vestagerHet antitrustbeleid van Europa

Concurrenten proactief uitsluiten is overigens een geliefkoosde strategie van Google. In 2017 legde de Brusselse mededingingswaakhond Google 2,4 miljard euro boete op in een zaak rond Google Shopping waarbij concurrenten werden benadeeld. En vorig jaar was er de recordboete van 4,3 miljard euro vanwege het opdringen van een browser en een zoekmachine op Android-telefoons.

De tegenstanders van Vestager ten spijt, werpt haar aanpak wel (beperkt) vruchten af. Eerder deze week kondigde Google namelijk aan dat het enkele aanpassingen zal doen aan zijn mobiele besturingssysteem. Wie in Europa een smartphone koopt, zal bij installatie voortaan de keuze hebben tussen de Google-browser of die van de concurrenten.

Een verloren strijd?

In hun zucht naar marktdominantie ontzien grote bedrijven als Google, maar ook Facebook, Apple en Amazon vaak niets of niemand. Ze nemen een loopje met de antikartelwetgeving, zetten concurrenten én overheden onder druk en verwerven zich dankzij een uitgekiende overnamestrategie een feitelijke monopoliepositie.

De macht van deze giants is zo groot geworden dat ze aan de autoriteit van de lokale overheden ontsnappen. De antitrustwetgeving blijft in de praktijk dan ook veelal dode letter. Ter illustratie: in de VS bedroegen de kartelboetes tussen 2010 en 2014 amper 0,06 procent van het bruto binnenlands product. Europa was iets strenger met 0,075 procent. De laatste jaren laat de Europese Unie, mede onder impuls van Vestager, wél steeds vaker zijn tanden zien: tussen 2015 en 2017 liepen de kartelboetes op tot 0,18 procent. In de VS daarentegen lijken ze de strijd te hebben opgegeven: het totale bedrag aan kartelboetes is er teruggelopen tot 0,025 procent van het bbp.

google gigantismeEen globale toezichthouder voor een geglobaliseerde wereld

De vraag is: wat is de impact van lokale toezichthouders op wereldspelers als Google (om nog maar te zwijgen van de vele tientallen opkomende Chinese grootmachten)? “De wereld mag dan al geglobaliseerd zijn, krachtdadige internationale instellingen zijn niet in dezelfde mate gevolgd”, schrijft Econopolis-oprichter Geert Noels in zijn nieuwste boek Gigantisme. “Ofwel worden die instellingen bevolkt met mensen die een verleden hebben in corporate giants, wat ze uiteraard ook tandeloos maakt.”

Als bedrijven letterlijk de wetten dicteren, hebben we dan geen nood aan een nieuwe, wereldwijde antikartelrechtbank die de grote jongens dwingt om in de pas te lopen?

 



Econopolis

Dit artikel werd geschreven door Econopolis

op 22 maart, 2019