In Zuid-Afrika is ’n skelet onder ’t bed*

(* ‘’n Skelet onder’t bed’ is de Zuid-Afrikaanse variant van ‘Elk huisje heeft zijn kruisje’)

Zuid-Afrika zit in de hoek waar de klappen vallen. De Zuid-Afrikaanse rand kreeg meer dan stevige klappen (-17% sinds de start van het jaar!). Econopolis onderzoekt waarom een land dat niet stiefmoederlijk is bedeeld met natuurlijke rijkdommen en met Afrika’s grootste aandelenbeurs het zo slecht doet.

unknown

 

 

Op z’n Turks

De Zuid-Afrikaanse rand, de belangrijkste Afrikaanse munt, maakte de voorbije weken de ene duik na de andere. De munt bereikte zijn laagste niveau sinds 2016. De link met de muntcrisis rond de Turkse lira is snel gelegd. Net als Turkije is het land sterk afhankelijk van buitenlands kapitaal, lees dollarinvesteringen en –leningen. En net die staan onder druk.

kaart_zuid_afrikaOmdat de Amerikaanse Centrale Bank (de ‘Fed’) voorzichtig renteverhogingen doorvoert zodat de eigen economie niet uit de bocht swingt, verstevigt de dollar. Dit betekent dan weer dat leningen die overheden én bedrijven in Zuid-Afrika (in dollar) zijn aangegaan duurder worden. Te duur om er zich geen zorgen over te maken.

Daarnaast kampt Zuid-Afrika net zoals in Turkije met een meer dan stevig begrotingstekort en speelt er een groot politiek probleem. Tel al deze factoren samen en u begrijpt dat het algemeen vertrouwen in de Zuid-Afrikaanse economie een serieuze tik heeft gekregen. Maar wat is nu dat politieke probleem? Of correcter, wat zijn de politieke problemen?

 

 

Politiek onstabiel

meeting_of_2018_brics_leaders_with_delegation_heads_from_invited_states_5Zwarte Afrikanen vormen meer dan ¾ van de bevolking, maar bezitten slechts 4% van het land. Dat wringt politiek. Regeringspartij ANC voelt de hete adem van de radicale extreem-linkse Economische Vrijheidsvechters van Julius Malema in de nek. Zij spelen dit eigendomspunt heel hard uit. Daarom kondigde de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa aan dat hij de grondwet wil hervormen zodat de regering kan onteigenen… zonder compensatie.

Doet u dit aan iets denken? Inderdaad, een doemscenario à la Zimbabwe dreigt. Om het voor Zuid-Afrika nog erger te maken gooide de onvermijdelijke Donald Trump er nog een tweet tegenaan waarin hij ‘de grootschalige moord op boeren in Zuid-Afrika’ zei te willen laten onderzoeken. Dat die uitspraak niet op feiten was gestoeld, speelde jammer genoeg niet mee om Zuid-Afrika in nog nauwere schoentjes te krijgen.

Naast het onteigeningsverhaal speelt er nog een politiek issue: de welig tierende corruptie. Cyril Ramaphosa volgde begin dit jaar de in opspraak geraakte Jacob Zuma op. Er werd gehoopt dat Ramaphosa de sterk met corruptie geassocieerde ANC zou omvormen, maar door David Mabuza, de bijzonder omstreden premier van Mpumalanga, als vicepresident te benoemen, verdween die hoop al snel. Het buitenlandse vertrouwen in de Zuid-Afrikaanse regering raakte daardoor allesbehalve hersteld.

Allemaal kommer en kwel?

Omgerekend in euro haalde een Zuid-Afrikaanse obligatie een rendement van net geen 15%over vijf jaar. Dat is zo’n 2,9% per jaar. Vandaag haal je 8,7% op een vijfjarige obligatie in rand. Aan welk niveau de munt over vijf jaar zal noteren valt echter moeilijk in te schatten. De inflatie(ongeveer 5%) is echter onder controle. Zuid-Afrika is daarenboven een van de weinige landen in Afrika met een ontwikkelde aandelenmarkt.De Zuid-Afrikaanse beursindex staat ongeveer ‘flat’ sinds de start van het jaar (in lokale munt, in euro circa -13%). De politieke onstabiliteit ligt hier natuurlijk aan de grondslag.

unknownNaspers Ltd uit Kaapstad vormt een mooie uitzondering op de matte prestatie van de beursindex. Deze in 1915 opgerichte kranten- en magazinegroep met meer dan 60 magazines en 90 kranten in Zuid-Afrika vond zichzelf opnieuw uit als een multimedia conglomeraat met activiteiten in 120 landen.

Naspers is ondertussen het grootste Afrikaanse bedrijf geworden en neemt het voortouw in technologie-investeringen in landen in ontwikkeling. Naspers heeft bijvoorbeeld bijna een derde van de Chinese social media en gaming giant Tencent in handen; is eigenaar van Afrika’s grootste betaaltelevisiezender MultiChoice en is bovendien actief in o.a. Rusland (met mail.ru) en India (met MakeMyTrip). Dagelijks passeren ongeveer anderhalf miljard bezoekers op Naspers’ verschillende internetplatformen. ‘Soos jy jou bed maak, so sal jy daarop slaap’, zeggen ze in Zuid-Afrika. (Zoals jij je bed maakt, zo zal je erop slapen.) Dat een land met meer dan 10 officiële landstalen zich economisch ook niet in 1-2-3 laat vatten mag wel duidelijk zijn…

 



Econopolis

Dit artikel werd geschreven door Econopolis

op 6 september, 2018